Genomika dla Polski (G4PL)

Strategiczny projekt mający na celu rozbudowę krajowej infrastruktury do badań genomicznych na potrzeby nauki, biotechnologii i medycyny.

Wiedza o zmienności genetycznej występującej w danej populacji jest kluczowa nie tylko dla rozwoju nauki, ale i medycyny. To dzięki badaniom genetycznym prowadzonym w dużej skali możliwe jest opracowywanie innowacyjnych terapii, precyzyjnych testów diagnostycznych oraz celowanych działań profilaktycznych. Znajomość profilu genetycznego pacjenta jest podstawą tzw. medycyny personalizowanej. Pozwala bowiem na efektywniejsze działania zapobiegawcze (np. poprzez objęcie odpowiednim programem badań przesiewowych, zmianę diety czy stylu życia), a w razie wystąpienia choroby – na indywidualny dobór terapii i skuteczniejsze leczenie. Badania genomiczne przekładają się również na wymierne efekty ekonomiczne, ponieważ dobrze ukierunkowana profilaktyka, precyzyjna diagnostyka i personalizacja terapii pozwalają zmniejszyć koszty opieki zdrowotnej.

O projekcie

Główne cele projektu G4PL

Ogólnopolska sieć laboratoriów

Stworzenie ogólnopolskiej sieci laboratoriów prowadzących badania i oferujących usługi w obszarze genomiki na potrzeby podmiotów naukowych, gospodarczych i jednostek ochrony zdrowia.

Aparatura do analizy genomów

Wyposażenie laboratoriów zrzeszonych w sieci w nowoczesną aparaturę do analizy genomów.

Kolekcja genomów mieszkańców Polski

Zebranie nowych kolekcji genomów mieszkańców Polski, w tym przedstawicieli mniejszości oraz pacjentów z chorobami rzadkimi.

Ogólnokrajowe repozytorium danych

Integracja i re-analiza już istniejących danych oraz ich zebranie w jednym ogólnokrajowym repozytorium.

Narzędzia informatyczne do analizy genomów

Opracowanie nowych narzędzi informatycznych do analizy genomów, wykorzystujących algorytmy sztucznej inteligencji i technologie kwantowe.

W projekcie planowane jest sekwencjonowanie próbek DNA pochodzących od 6-7 tys. dawców. Część z nich będzie stanowić polski wkład do europejskiego projektu Genome of Europe, w ramach którego powstaje referencyjna baza zmienności genetycznej Europy.

Projekt G4PL realizowany jest przez konsorcjum w składzie:

Lider

w tym

Partnerzy

Kierownikiem projektu jest dr hab. Luiza Handschuh, prof. ICHB PAN,
od 2013 r. kierownik Pracowni Genomiki, a od grudnia 2023 r. także dyrektor ICHB PAN.

Wartość projektu: 248 337 770,24 zł
Kwota dofinansowania: 180 481 656,59 zł
Okres realizacji: 01.01.2026 – 31.12.2029

Finansowanie projektu pochodzi ze środków Unii Europejskiej, przeznaczonych na program Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG), działanie 2.4 Badawcza Infrastruktura Nowoczesnej Gospodarki (https://opi.org.pl/feng/o-feng/).

Wkład niepieniężny do projektu wnoszą BCODERS S.A. oraz Analityk Genetyka Unrug Wójtowicz Sp. k.

Komisja Europejska wspiera realizację projektu Genomika dla Polski, finansowanego w ramach polityki spójności, który odpowiada na potrzebę stworzenia spójnej i interoperacyjnej infrastruktury danych genomowych. Projekt przyczynia się do rozwoju medycyny spersonalizowanej oraz innowacyjnych terapii, a jednocześnie wzmacnia pozycję Polski w europejskim ekosystemie badań naukowych, przynosząc wymierne korzyści obywatelom.

Zadania

W projekcie zaplanowano 4 główne zadania – pakiety robocze:

Infrastruktura do biobankowania

Portal Dostępu do Zasobów

Sekwencjonowanie

Portal Dostępu do Usług

Platforma Analizy Danych

Portal Analizy Danych

Analiza Danych

Analiza porównawcza

Analiza z wykorzystaniem komputerów kwantowych

Analiza z wykorzystaniem protokołów AI

Platforma Przechowywania i Udostępniania Danych

Portal Dostępu i Zarządzania Danymi

Centralne Repozytorium Danych

Agregacja i standaryzacja

  • WP1 – Infrastruktura do biobankowania – cel: zgromadzenie i zabezpieczenie materiału biologicznego.
  • WP2 – Infrastruktura do sekwencjonowania genomów – cel: zakup i rozbudowa aparatury do sekwencjonowania DNA.
  • WP3 – Infrastruktura i rozwój metod analizy danych genomicznych – cel: opracowanie narzędzi do analizy danych, wykorzystanie technologii kwantowych do obliczeń genomicznych.
  • WP4 – Infrastruktura do przechowywania i udostępniania danych – cel: stworzenie centralnego repozytorium danych, zabezpieczenie danych i przygotowanie ich do szerokiego udostępnienia.